Gleby w Ameryce Południowej

Na rozległych obszarach międzyzwrotnikowych Ameryki Południowej, zwłaszcza w klimacie wilgotnym, rozwinęły się grube, piaszczysto-gliniaste pokrywy zwietrzelinowe. Są one, obok młodych aluwiów, skałą macierzystą gleb obszarów leżących po obu stronach równika: na Nizinie Amazonki, Nizinie Orinoko i Nizinie Gujańskiej oraz na Wyżynie Gujańskiej i Wyżynie Brazylijskiej. Na Nizinie Amazonki i sąsiadujących z nią obszarach porośniętych przez wilgotne lasy równikowe, w warunkach wilgotnego klimatu równikowego, ze starszych zwietrzelin gliniastych rozwinęły się czerwonożółte gleby, a z utworów bardziej piaszczystych wytworzyły się zbielicowane żółtoziemy.  Gleby te z reguły są bardzo silnie kwaśnie i ubogie w próchnicę.  W szerokiej dolinie Amazonki i dolinach jej dopływów rozwinęły się gleby aluwialne.

Gleby w Ameryce Południowej

gleby w Ameryce Południowej

 

Untitled Document

 Na obszarze Wyżyny Brazylijskiej, Wyżyny Gujańskiej i Niziny Orinoko, w strefie klimatów podrównikowych, ciepłych, lecz zmiennie uwilgotnionych, pokrywa glebowa jest nieco bardziej zróżnicowana. Duże powierzchnie zajmują tam czerwonożółte gleby ferralitowe, płytsze niż amazońskie, z konkrecjami żelazistymi. Pod widnymi lasami oraz pod sawannami powstały czerwone gleby ferralitowe, nazywane w starszych klasyfikacjach czerwonymi glebami laterytowymi. Zawierają one znaczne ilości tlenków żelaza. Przy zmiennym uwilgotnieniu związki te koncentrują się w glebie na pewnej głębokości i tworzą konkrecje żelaziste, a z czasem zbite poziomy laterytowe. Niekiedy w wyniku erozji odsłaniają się one na powierzchni w postaci laterytowych pancerzy (skorup laterytowych.

Między Andami a wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego, w warunkach klimatu zwrotnikowego. pod widnymi lasami i pod sawannami z dużym udziałem drzew, również wytworzyły się gleby wzbogacone w związki żelaza. Ze zwietrzelin bazaltów i diabazów w południowej części Wyżyny Brazylijskiej rozwinęły się bogate w próchnicę ciemnoczerwone gleby ferralitowe, lokalnie nazywane tetra rosa legitima, tetra rosa oraz gleby brunatnoziemne. W obszarach otrzymujących niższe opady (Gran Chaco) dominują czerwonobrązowe gleby suchych sawann, kasztanoziemy, gleby szarobrązowe i czerwonawe buroziemy.

Ku południowi - w południowej części Gran Chaco i Międzyrzecza oraz na obszarze Pampy (w klimacie podzwrotnikowym i ciepłym umiarkowanym) występują oglejone gleby łąkowe, próchniczne gleby łąkowe, gliniaste gleby ciemnopróchniczne oraz czarnoziemy. W zachodniej, suchej części Pampy występują buroziemy i szaroziemy. Podobne gleby rozwijają się na Wyżynie Patagońskiej w chłodnym klimacie umiarkowanym.

W Andach dominują andosole wytworzone ze skał wulkanicznych oraz gleby brunatne. Jedynie na obszarze Altiplano, obok dominujących obszarów z pokrywą glebową w stadium inicjalnym, występują płaty buroziemów oraz sołonczaków.

Głównymi czynnikami, które wpływają na rozmieszczenie gleb Ameryki Południowej są: strefowość klimatyczno-roślinna, wilgotność, rzeźba terenu oraz rodzaj podłoża strefowość  zaznacza się najsilniej we wschodniej, wyżynno-nizinnej części kontynentu, w części zach. większą rolę odgrywają morfologia i podłoże.

W strefie równikowej, obejmującej przede wszystkim Nizinę Amazonki i skłony ota­czających ją wyżyn, gł. typem gleb są kwaśne ferralsole (czerwone i żółte gleby tropikalne). Tworzą się one pod wiecznie zielonymi, wilgotnymi lasami równikowymi. Ferralsolom na niektórych obszarach towarzyszą ilaste nitisole i bardziej kwaśne akrisole. 
Strefa podrównikowa, cechująca się przemiennym występowaniem pory deszczowej i suchej, obejmuje wielkie obszary Wyżyn Brazylijskiej i Gujańskiej oraz Niziny Orinoko 
Najbardziej suche okolice Wyżyny Brazylijskiej, m.in. w pn.-wsch. jej części, cechują się występowaniem słabo wykształ­conych gleb piaszczystych - arenosoli. 

Charakterystyczne dla strefy zwrotnikowej yermosole (gleby pustynne) zajmują stosunkowo niewielkie obszary, gł. w pobliżu zach. wybrzeża, osuszanego intensywnie przez Prąd Peruwiański, oraz w obrębie wyżyn śródgórskich. Występują tu obszerne, bezodpływowe, zagłębienia zajęte w całości przez gleby zasolone (sołonczaki i sołońce). W pd. części kontynentu, w obrębie Niziny Parany-La Platy i Wyżyny Patagońskiej, silnie zaznacza się 11 wpływ czynnika wilgotnościowego i pasy glebowe przyjmują kierunek południkowy. Na obszarach najsuchszych, zarówno w strefie podzwrotnikowej, jak umiarkowanej, występują gleby półpustynne - kserosole. W regionach nieco wilgotniejszych, pod suchymi stepami, suchymi lasami i zaroślami tworzą się gleby kasztanowe, czarnoziemy, zaś w kli­macie o cechach oceanicznych, w podłożu wilgotnych stepów (pamp) - głównie kambisole (gleby brunatne) i fluwisole (gleby płowe).

Dla obszarów górskich typowe są lepto- sole (gleby inicjalne skaliste) i regosole (gleby rumoszowe). Znaczne obszary Andów zajmują żyzne andosole, stosunkowo słabo wyko­rzystane gospodarczo z racji surowości klimatu. Poza górskimi, do gleb astrefowych należą fluwisole i glejsole. Zajmują one wielkie obszary kontynentu, wyścielając szerokie dna dolinne, przede wszystkim w dorzeczu Amazonki, Orinoko i Parany.

Podbał Ci się artykuł? Podziel się ze znajomymi

Przeczytaj też:

Mapy Konturowe Ameryki Południowej

Mapy Konturowe Ameryki Południowej do po

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce