Położenie Polski

Położenie danego kraju stanowi niezwykle istotną cechę. Decyduje ona o odrębności danego terytorium, oraz o stopniu jego indywidualności. Przez wschodnią część naszego kraju przebiega granica oddzielająca obszary fizycznogeograficzne Wschodniej i Zachodniej Europy. Granicę Niżu Polskiego i Niżu Niemieckiego stanowi tzw. Brama Łużycko- Szczecińska, czyli zwężenie Niżu Europejskiego pomiędzy Sudetami a ujściem Odry. Przeszło 70 % powierzchni kraju zajmuje wschodnia część Niżu Środkowoeuropejskiego.


Aż 91 % powierzchni Polski zajmują  niziny. Nizinne położenie naszego kraju ma duży wpływ na kształtowanie się klimatu. Polska znajduje się w strefie klimatów umiarkowanych. Odnotowuje się tu stany pogodowe charakterystyczne dla kontynentalizmu klimatu Wschodniej Europy, oraz dla klimatów morskich Europy Zachodniej. Z uwagi na położenie Polski pomiędzy kołem podbiegunowym a Zwrotnikiem Raka, nad terytorium naszego kraju zachodzi intensywna wymiana mas powietrza. Efektem przejściowości klimatu Polski jest zróżnicowanie roślinności, które zaznacza się szczególnie przy przemieszczaniu się z północnego-wschodu na zachód i południowy- zachód. Większość terytorium naszego kraju znajduje się w strefie lasów liściastych i mieszanych.

We wschodniej części Polski wyróżnia się także strefę występowania lasów iglastych. Przez obszar naszego kraju przebiega także granica wielkich struktur geologicznych Europy. Biegnie ona na linii środkowej Wisły, wzdłuż strefy oddzielającej obszary młodszych struktur geologicznych, od starszych budujących platformę wschodnioeuropejską. Obszar Polski znajduje się w 99,7 % w zlewisku Morza Bałtyckiego, do którego należą dorzecza Odry, Wisły, mniejszych rzek przymorskich, Pregoły, oraz nieduża część dorzecza Niemna (Czarna Hańcza, Świsłocz). Niewielka część Polski odwadniania jest do zlewiska Morza Północnego za pośrednictwem Łaby (górna Izera w Sudetach Zachodnich, oraz Orlica i Metuja w Sudetach Środkowych).

Do zlewiska Morza Czarnego należy 0,2 % powierzchni naszego kraju górny Strwiąż należy do dorzecza Dniestru, natomiast górna Orawa wypływa do Dunaju). Charakterystyczne dla położenia Polski jest występowanie polodowcowych jezior w zachodniej i północnej części kraju. Jeziora stanowią ważny element systemu środowiska przyrodniczego naszego kraju. Niewielkie obszary zajmują także jeziora na Polesiu i w Tatrach (małe, górskie jeziora polodowcowe).


Polska usytuowana jest na półkuli północnej i wschodniej, w średnich szerokościach geograficznych, pomiędzy 49°00’ a 54°50’ szerokości geograficznej północnej, oraz między 14°07’ a 24°08’ długości geograficznej wschodniej. Terytorium danego państwa jest to powierzchnia lądowa i wodna, oraz przestrzeń znajdująca się nad i pod powierzchnią lądową. Morskie wody wewnętrzne zajmują 1991 km2, natomiast morza terytorialne- 8682 km2. Łącznie terytorium naszego kraju wynosi 322.577 km2. Precyzyjne określenie powierzchni Polski jest dosyć trudne. Najczęściej jednak przyjmuje się że wynosi ona 312.685 km2. Kształt naszego kraju można w przybliżeniu porównać do koła, którego środek geometryczny znajduje się w miejscowości Piątek, leżącej ok. 20 km na północ od Łodzi.

Przyjmuje się, że w Polsce leży także geometryczny środek Europy wyznaczony przez przecięcie linii łączących krańcowe punkty kontynentu. (Przylądek Północny w Norwegii, przylądek Matapan w Grecji, przylądek Roca w Portugalii, oraz środkowy Ural w rejonie Jekaterynburga). Geometryczny środek Europy położony znajduje się w miejscowości Suchowola, między Białymstokiem a Augustowem. Punkt ten wyznaczają współrzędne geograficzne 21°35’ i 52°35’. Polska zajmuje 0,2 % powierzchni lądowej na świecie, i 1,4 % powierzchni Europy. Nasz kraj pod względem powierzchni jest na 69 miejscu na świecie i na 9 miejscu pośród państw Europy. W Europie większą powierzchnią odznaczają się: Rosja, Ukraina, Francja, Hiszpania, Szwecja, Finlandia i Norwegia. Położenie naszego kraju wyznaczają następujące współrzędne geograficzne:

  • na północy przylądek Rozewie – 54°50´ N

    Untitled Document
  • południu szczyt Opołonek w Bieszczadach – 49°00´ N

  • na zachodzie kolano Odry na południowy zachód od Cedyni14°07´ E

  • na wschodzie kolano Bugu na południowy wschód od Horodła 24°08´ E

     

     

Polska jest krajem leżącym w środkowej Europie. Na terenie naszego kraju znajduje się geometryczny środek Europy. Punkty skrajne Polski - najdalej wysunięte na północ, południe, wschód i zachód:

  • na północ - przylądek Rozewie - 54°50' N
  • na południe - szczyt Opołonek w Bieszczadach - 49°00' N
  • na zachód - kolano Odry kolo Cedyni - 14°08' E
  • na wschód - zakole Bugu koło Strzyżowa - 24°09' E

Rozciągłość południkowa Polski wynosi 5°50´ szerokości geograficznej (wzdłuż południka 19° E – 649 k), natomiast równoleżnikowa-10°01´ długości geograficznej (wzdłuż równoleżnika 52° N – 689 km). Konsekwencją rozciągłości południkowej jest różnica trwania długości dnia, natomiast rozciągłości równoleżnikowej 40- minutowa różnica lokalnego czasu słonecznego. Różnica w czasie trwania dnia pomiędzy Karpatami a brzegiem Morza Bałtyckiego wynosi w niektórych przypadkach nawet godzinę. W lecie w północnej części Polski dzień jest o przeszło godzinę dłuższy, niż na południu.

 

  • Rozciągłość równoleżnikowa Polski (z zachodu na wschód, mierzona wzdłuż równoleżnika 52°N) wynosi 10°01', co daje 689 km.
  • Rozciągłość południkowa (z północy na południe, mierzona wzdłuż południka 19°E) wynosi 5°50', co daje 649 km.


W zimie natomiast długość dnia na północy naszego kraju jest o godzinę krótsza, niż na południu. Dzieje się tak ponieważ energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi zmniejsza się z południa w kierunku północy. Wartości promieniowania słonecznego są większe latem we wschodniej Polsce, zimą natomiast obniżają się z południa ku północy.

Konsekwencje położenia Polski:

  • różnice czasu słonecznego między zachodnim i wschodnim krańcem kraju
  • różnice w długości trwania dnia między północną i południową częścią kraju - ok.
    • latem dzień dłuższy jest na północy Polski
    • zimą dzień dłuższy jest na południu Polski

Przez Polskę przechodzą główne szlaki komunikacyjne Europy z zachodu na wschód. Położenie Polski sprzyja rozwojowi szlaków komunikacyjnych, łączących państwa europy wschodniej i zachodniej. Ciągi komunikacyjne przybierają układ południkowy. Biegną one od Bałtyku głównie przez Bramę Morawską. W dawnych czasach przez terytorium Polski przebiegał szlak bursztynowy, łączący kraje bałtyckie z krajami śródziemnomorskimi. Istotne znaczenie mają też szlaki prowadzące obniżeniem Kotliny Kłodzkiej i Cieszyn w kierunku Przełęczy Jabłonowskiej.

Podbał Ci się artykuł? Podziel się ze znajomymi