Muzea etnograficzne i skanseny w Polsce

Przejawy tradycyjnej kultury ludowej stanowią znaczący walor w krajoznawstwie. Poszczególne jej elementy mają jednak niejednakowe znaczenie. Wiedza i wierzenia ludowe są przede wszystkim przedmiotem zainteresowania specjalistów. Literatura ludowa może również być wykorzystywana w turystyce tylko w pewnym zakresie jako element wzbogacający wiedzę o danym rejonie. Łatwo czytelne jest natomiast dla turystów budownictwo świeckie i sakralne oraz takie dziedziny sztuki ludowej, jak: rzeźbiarstwo, malarstwo, ceramika, tkactwo, hafciarstwo, koronkarstwo, wycinankarstwo, zdobnictwo przedmiotów, a także różne rodzaje obrzędów i imprez, które z racji swej widowiskowo­ści stanowią atrakcje turystyczne, np. konkursy szopek krakowskich.


Oprócz rejonów zachowujących współczesne przejawy tradycyjnej kultury ludowej, takich jak Podhale, Śląsk Cieszyński, Łowickie, Kurpie, istnieje w Polsce wiele miejscowości, w których żywa jest tradycja rękodzieła artystycznego, zachowały się zabytki ludowej architektury lub kultywowane są dawne obrzędy i zwyczaje. Miejscowości te są położone w rejonach o dawnych tradycjach tej sztuki, a twórcy ludowi specjalizują się często w jednej dziedzinie, np. w Koniakowie w koronkarstwie, w Łowickiem w wycinankach, w Chmielnie i Kartuzach w ceramice. Historyczny dorobek ludowej kultury duchowej i materialnej jest zabezpieczony i udostępniony społeczeństwu w skansenach, muzeach etnograficznych, izbach regionalnych i pojedynczych obiektach.


Wśród walorów turystycznych w zakresie etnografii specjalnym zainteresowaniem cieszą się skanseny, czyli muzea na wolnym powietrzu, gromadzące przeważnie drewniane obiekty budownictwa wiejskiego. Wobec skansenów są stosowane także określenia: park etnograficzny, muzeum wsi, muzeum budownictwa ludowego. Grupują one w jednym miejscu budynki mieszkalne, gospodarskie, przemysłowe i sakralne, przeważnie z wyposażeniem wnętrz, z terenu jednego lub kilku regionów, reprezentujące kulturę poszczególnych grup etnograficznych.

Untitled Document


Pierwsze skanseny zaczęto organizować w końcu XIX w. w krajach skandynawskich. W Polsce najstarszym skansenem jest Muzeum Kaszubskie we Wdzydzach Kiszewskich powstałe w 1906 r. W okresie międzywojennym utworzono w Nowogrodzie Kurpiowski Park Etnograficzny oraz skansen w Olsztynku. Pozostałe skanseny powołano w zasadzie po II wojnie świa­towej, przy czym niektóre są jeszcze w fazie organizacji, aczkolwiek są już udostępnione zwiedzającym. Największą frekwencją cieszą się duż i pięknie położone skanseny w Zubrzycy Górnej, Olsztynku, Sanoku i Opolu Bierkowicach. Skanseny z reguły są związane z osadnictwem wiejskim, w większych miastach są utworzone specjalistyczne muzea etnograficzne, np. w Warszawie, Wrocławiu, Krakowie, w innych osobne działy etnograficzne muzeów nie profilowanych, m.in. w Olsztynie, Płocku, Sieradzu. Znaczenie turystyczne w skali krajowej mogą mieć również izby regionalne, obiekty w miejscu ich powstania, np. Zagroda Słowińska w Klukuch lub ośrodki twórczości ludowej, jak Beskidzka Izba Twórcza w Istebnej.
Warto jeszcze wspomnieć o miejscach większych imprez folklorystycznych odbywających się regularnie w wybranych miejscowościach. Są to m.in. Bukowina Tatrzańska, Gdańsk, Kazimierz Dolny, Kraków, Łącko koło Slurego Sącza, Płock, Zakopane, Zielona Góra, Żywiec.

Muzea etnograficzne i skanseny w Polsce

Muzeum

Miasto

Białostockie Muzeum Wsi

Białystok

Muzeum Rzemiosł Ludowych

Biłgoraj

Muzeum Budownictwa i Techniki Wiejskiej

Bogdaniec

Wytwórnia ceramiki kaszubskiej

Chmielno

Muzeum Powstania Chochołowskiego

Chochołów

Górnośląski Park Etnograficzny

Chorzów

Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka

Ciechanowiec

Muzeum Narodowe, Oddział Etnograficzny

Gdańsk-Oliwa

Zagroda Kurpiowska

Kadzidło

Muzeum Kaszubskie

Kartuzy

Skansen Słowiński

Kluki

Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny

Kłóbka

Park Etnograficzny

Kolbuszowa

Muzeum Etnograficzne

Kraków

Oddział Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego

Kudowa Zdrój

Wielkopolski Park Etnograficzny

Lednogóra

Muzeum Wsi Lubelskiej

Lublin

Folklor górali sądeckich

Łącko

Muzeum i zagrody łowickie

Łowicz

Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne

Łódź

Skansen Kurpiowski

Nowogród

Sądecki Park Etnograficzny

Nowy Sącz

Park Budownictwa Ludowego

Ochla

Muzeum Budownictwa Ludowego

Olsztynek

Muzeum Wsi Opolskiej

Opole
(Bierkowice)

Muzeum Kultury Ludowej

Osiek n. Notecią

Muzeum Lachów Sądeckich

Podegrodzie

Muzeum Etnograficzne

Poznań

Muzeum Wsi Radomskiej

Radom

Muzeum Budownictwa Ludowego

Sanok

Muzeum Wsi Mazowieckiej

Sierpc

Ośrodek Budownictwa Ludowego

Szymbark

Muzeum Etnograficzne

Tarnów

Muzeum Wsi Kieleckiej

Tokarnia

Muzeum Etnograficzne i Skansen

Toruń

Państwowe Muzeum Etnograficzne

Warszawa

Muzeum Park Etnograficzny

Wdzydze Kiszewskie

Muzeum Beskidzkie

Wisła

Muzeum Etnograficzne

Włocławek

Muzeum Etnograficzne

Wrocław

Nadwiślański Park Etnograficzny

Wygiełzów

Muzeum Tatrzańskie

Zakopane

Izba sztuki ludowej

Zalipie

Łowicka Izba Twórcza

Złaków Borowy

Orawski Park Etnograficzny

Zubrzyca Górna

 

Podbał Ci się artykuł? Podziel się ze znajomymi

Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce