Struktura zawodowa mieszkańców Polski

 Charakterystyczną tendencją w procesie rozwoju społeczeństw są zmiany struktury zatrudnienia ludności. Postęp techniczny, oraz modernizacja różnych dziedzin życia powodują stopniowe odchodzenie ludności od tradycyjnych zawodów rolniczych. W krajach o prymitywnej gospodarce rolnej w sektorze rolnictwa pracuje ponad ¾ ludności czynnej zawodowo. W krajach wysoko rozwiniętych tą samą powierzchnię użytków rolnych uprawia jedynie 5 % ludności w wieku produkcyjnym. Na skutek postępu technologicznego poprawia się także jakość produkcji przemysłowej. Powoduje to zmniejszanie udziału ludności pracującej w przemyśle na rzecz zatrudnienia w usługach. Wyraźnie wzrasta udział zatrudnienia w takich dziedzinach jak: finanse, ubezpieczenia, turystyka, nauka i kultura.

Struktura zatrudnienia mieszkańców Polski

struktura zatrudnienia mieszkańców Polski

W Polsce udział ludności aktywnej zawodowo wynosi 71 %. Wielkość tego wskaźnika zależy od struktury demograficznej (liczebności roczników produkcyjnych), poziomu aktywności zawodowej kobiet, podaży pracy oraz wieku emerytalnego. 58 % społeczeństwa w wieku produkcyjnym w naszym kraju znajduje zatrudnienie. W ciągu ostatnich dziesięcioleci w Polsce nastąpiły duże zmiany w strukturze zawodowej ludności.

Untitled Document

 

W ostatnich latach w Polsce systematycznie wzrasta liczba osób zatrudnionych w usługach (wysokie zatrudnienie w III sektorze jest charakterystyczne dla krajów wysoko rozwiniętych) Ludność zatrudniona w usługach pracuje  przede wszystkim w:

  • handlu i naprawach (16% pracujących)
  • edukacji (7,8%)
  • obsłudze nieruchomości i firm, w nauce (7,4%)
  • administracji publicznej i obronie narodowej (7,2 %)
  • ubezpieczeniach społecznych i zdrowotnych (6,8%)
  • ochronie zdrowia i opiece społecznej (5,5%)

 

W 1931 roku prawie 66 % ludności czynnej zawodowo pracowało w rolnictwie. W okresie powojennym nastąpił stopniowy wzrost zatrudnienia w zawodach pozarolniczych, a spadek w zawodach rolniczych. Jednakże odsetek zatrudnionych w rolnictwie jest w dalszym ciągu jednym z najwyższych w Unii Europejskiej. Wynika to w dużej mierze z rozdrobnienia rolnictwa, oraz z niskiego poziomu mechanizacji prac polowych. Obecnie w rolnictwie zatrudnienie znajduje 17 % ludności. W przemyśle pracuje 27,6 %, natomiast w usługach  55,5 %. Wzrost liczby pracujących w usługach jest zjawiskiem korzystnym. W 1996 roku w usługach zatrudnionych było niewiele ponad 40 % ludności. W państwach wysoko rozwiniętych udział zatrudnionych w usługach przekracza 70 %. Spadek zatrudnienia w przemyśle i rolnictwie jest wynikiem restrukturyzacji przemysłu po 1989 roku, zmianą struktury własności w rolnictwie. (Upadek znacznej części Państwowych Gospodarstw Rolnych).

Bezrobocie w naszym kraju uwidoczniło się na większą skalę w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. W roku 2000 około 20 % ludności naszego kraju pozostawała bez pracy. Najliczniejszą grupę wśród bezrobotnych stanowią osoby w wielu 15- 25 lat (30 %). Pośród osób w wieku 20- 25 lat stopa bezrobocia (stosunek liczby bezrobotnych do ogółu ludności czynnej zawodowo wyrażony w procentach) sięgała rzędu 40 %. Największe bezrobocie obserwuje się w rejonach, gdzie istniało w przeszłości dużo Państwowych Gospodarstw Rolnych, oraz gdzie występował wysoki przyrost naturalny.

W ostatniej dekadzie poziom bezrobocia obniżył się z 12 % w roku 1998 do 9,1 % w 2008 roku. Najwyższym poziomem tego wskaźnika charakteryzują się województwa warmińsko-mazurskie, oraz lubuskie. (powyżej 12 %). Najniższe natężenie tego zjawiska występuje w województwach śląskim, mazowieckim, oraz małopolskim. (poniżej 8 %). Stopa bezrobocia jest silnie związana z poziomem wykształcenia. Bezrobocie najsilniej dotyka osoby o niskim poziomie wykształcenia. Podstawowymi przyczynami ograniczającymi możliwości znalezienia pracy są: niskie kwalifikacje zawodowe, wiek powyżej 45 lat, niewielka mobilność przestrzenna, brak bodźców materialnych do podjęcia pracy, oraz możliwość zarabiania w tzw. szarej strefie gospodarki. Należy także wspomnieć, że w Polsce istnieje tzw. bezrobocie utajone. Dotyczy ono wszystkich osób pozostających bez zatrudnienia nie zarejestrowanych w urzędach pracy, jako bezrobotni.

 

Stopa bezrobocia w Polsce wynosi nieco ok. 10%. Największe bezrobocie występuje w województwach: warmińsko - mazurskim, zachodniopomorskim i lubuskim. Najmniej bezrobotnych jest w dużych miastach (z wyjątkiem Łodzi).
Przyczyny bezrobocia w Polsce:

  • upadek PGR-ów zatrudniających duże ilości pracowników
  • niedostosowanie struktury gałęziowej polskiego przemysłu do obecnej sytuacji na rynku, konieczność restrukturyzacji gospodarki
  • postęp naukowo-techniczny, pojawienie się nowych technologii (spadek zapotrzebowania na siłę roboczą - większa automatyzacja pracy)
  • konieczność przekwalifikowania się związana z zanikiem pewnych zawodów i pojawieniem się nowych (np. doradca finansowy i ubezpieczeniowy)
  • zbyt wysokie koszty pracy - przedsiębiorcy nie są zainteresowani tworzeniem nowych miejsc pracy
  • wahania demograficzne, będące skutkiem II wojny światowej

Niezwykle trudno zaprezentować dane odnoszące się do struktury zatrudnienia, oraz stopy bezrobocia ze względu na tzw. szarą strefę. Jest to obszar gospodarki, gdzie dochody ludności pozostają w ukryciu przed organami administracji państwowej i podatkowej. Zwykło się mawiać, iż pracownicy szarej strefy pracują „na czarno”. Ze względu na brak jakichkolwiek danych dotyczących rozmiarów zjawiska szarej strefy bardzo trudno jest  precyzyjnie przedstawić strukturę zatrudnienia danego społeczeństwa.

Bezrobocie w Polsce

Bezrobocie w Polsce

 

Podbał Ci się artykuł? Podziel się ze znajomymi