Gleby w Afryce

Większość gleb Afryki wykształciła się z grubych pokryw zwietrzelinowych formujących się nieprzerwanie od milionów lat. Pokrywa glebowa ma wyraźny układ strefowy, nawiązujący do strefowego układu innych elementów środowiska przyrodniczego. Po-szczególne strefy glebowe mają więc przebieg równoleżnikowy, symetryczny względem równika. Jedynie na południu kontynentu oraz na Madagaskarze pasy glebowe mają prze-bieg zbliżony do południkowego.

Przykład gleby w Afryce

Gleby w Afryce

W środkowej części kontynentu występuje strefa czerwonych i czerwonożółtych gleb, wykształconych pod wilgotnymi lasami równikowymi. Są to gleby kwaśne, mało zasobne w mineralne składniki pokarmowe i ubogie w próchnicę. Na wyżynach, z dłużej trwającą porą suchą, gdzie w podłożu występują piaszczyste, przemyte zwietrzeliny, a lasy równikowe ustępują lasom zrzucającym liście i sawannom, występują czerwone gleby. Zróżnicowana pokrywa glebowa występuje w górach, na wyżynach i w obniżeniach wschodniej Afryki. Ze starych zwietrzelin skał krystalicznych rozwinęły się ubogie gleby czerwone, ze zwietrzelin bazaltów powstały żyźniejsze gleby ciemnoczerwone, z młodych utworów wulkanicznych wytworzyły się andosole, a z osadów jeziornych - czarne gleby tropikalne zwane wertisolami. W górach tej strefy, pod wilgotnymi lasami, rozwinęły się próchniczne gleby czerwonożółte, przechodzące powyżej 2000 m (do granicy lasu na wysokości 3000-3500 m) w górskie gleby brunatne, zastępowane wyżej przez torfiaste gleby łąk wysokogórskich.

Dalej od równika, pod widnymi lasami i sawannami, występują czerwone gleby ferralitowe, miejscami silnie zerodowane i ukazujące wówczas na powierzchni żelaziste pancerze laterytowe. W suchszej części sawann, między 12 a 17° N, a na półkuli południowej na wyżynie Lunda, w kotlinie Kalahari i na Nizinie Mozambickiej występują czerwone buroziemy (czerwone gleby suchych sawann), bogate w węglan wapnia oraz siarczany i chlorki. W kotlinach Czadu i Górnego Nilu, a także na Nizinie Somalijskiej, z osadów jeziornych oraz drobnoziarnistych aluwiów rzecznych wytworzyły się wertisole, a lokalnie (Kotlina Środkowego Nigru) gleby glejowe i gleby aluwialne.

Pustynie i półpustynie (Sahara, Namib, Kalahari) częściej zajęte są przez pokrywy piasków (ergi), żwirów i otoczaków (seriry i regi), pokrywy gruzowe (hamady) i wychodnie litych skał, niż przez gleby w inicjalnym stadium rozwoju. Lokalnie w kotlinie Kalahari oraz na pograniczu sawann i półpustyń na północy kontynentu występują czerwonawe buroziemy pustynne.

Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce