Klimat w Afryce

Na klimat Afryki wpływa przede wszystkim położenie w równikowych i zwrotnikowych szerokościach geograficznych decydujące o cyrkulacji mas powietrza oraz zwarte kontury kontynentu i znaczna jego wysokość, które w połączeniu z występowaniem orograficznych barier klimatycznych nadają klimatowi cechy kontynentalizmu.

W obszarach leżących blisko oceanu istotny wpływ na klimat wywierają prądy morskie. Na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego jest to zimny Prąd Kanaryjski na północnym zachodzie oraz zimny Prąd Benguelski na południowym zachodzie; na wybrzeżu Oceanu Indyjskiego zimny Prąd Agulhas, ciepły Prąd Mozambicki oraz Prąd Somalijski, zmieniający okresowo charakter i kierunek. Strefy klimatyczne w Afryce, ze względu na symetryczne położenie kontynentu w stosunku do równika oraz jego zwarty kształt, mają kształt równoleżnikowych pasów. Ich przebieg jest nieco zakłócony przebiegiem prądów morskich i występowaniem wysokich gór, w których zaznacza się piętrowość klimatyczna.

Strefa klimatów równikowych rozciąga się od 20°N do 15-20°S. Średnia miesięczna i roczna temperatura powietrza przekracza w tej strefie 20°C, a roczna amplituda tempera-tury dochodzi do 50 w pasie równikowym i wzrasta wraz z szerokością geograficzną do 10°C na granicy strefy klimatów równikowych. Strefa ta obejmuje trzy typy klimatu, różniące się ilością opadów atmosferycznych i ich rozkładem w ciągu roku.
Afryka
Klimat równikowy wybitnie wilgotny występuje w Kotlinie Konga, nad Zatoką Gwinejską, w zachodniej części Wyżyny Gwinejskicj oraz w pasie wybrzeża nad Oceanem Indyjskim i we wschodniej części Madagaskaru. Poza Kotliną Konga i wschodnim Madagaskarem ma on mniej lub bardziej cechy monsunowe, przejawiające się sezonowością opadów atmosferycznych. Roczna suma opadów wynosi 1500-2000 mm. Miejscami jest znacznie wyższa. U podnóża Progu Górnogwinejskiego przekracza 5000 mm (Monrowia, 5131 mm), a na zachodnich stokach masywu Kamerunu wynosi nawet 10 500 mm.

Na wyżynach otaczających Kotlinę Konga, w obrębie Progu Górnogwinejskiego, na Wyżynie Abisyńskiej, Nizinie Mozambickiej oraz w środkowej części Madagaskaru panuje klimat równikowy wilgotny z dwiema krótkimi porami bezdeszczowymi. Na północ od równika ma on cechy monsunowe (jedna dłuższa pora deszczowa). Klimat równikowy suchy i wybitnie suchy, z opadami 200-500 mm rocznie występuje w Afryce na północ od równika, w pasie ciągnącym się od Oceanu Atlantyckiego po Morze Czerwone, między 15 a 20° N, oraz symetrycznie, na południe od równika, w obrębie wyżyn Bije, Lunda i Matabcle, a także na Wyżynie Wrschodnioafrykańskiej i Somalijskiej oraz na zachodnim wybrzeżu Madagaskaru.

Na północ i południe od strefy klimatów równikowych rozciągają się strefy zwrotnikowe, z opadami do 200 mm rocznie, przy czym na ogromnych obszarach roczne sumy opadów nie przekraczają 50 mm. Średnia temperatura powietrza w miesiącu najchłodniejszym waha się w tej strefie od około 20°C (i powyżej) do około 10°C. Charaktery-styczne są duże dobowe amplitudy temperatury powietrza. Latem notuje się temperatury szczególnie wysokie - powyżej 40°C, a na ogromnych obszarach temperatura powietrza może osiągnąć 50-52°C. Klimat zwrotnikowy suchy panuje w obrębie śródsaharyjskich masywów górskich i w kotlinie Kalahari. Surowsza jego odmiana - klimat zwrotnikowy kontynentalny skrajnie suchy panuje na Saharze i w Zapadlisku Danakilskim oraz w Afryce Południowo-Zachodniej. Pośredni, a nawet wilgotny klimat zwrotnikowy, z opadami do 1000 mm rocznie, występuje w Afryce Południowo-Wschodniej i na południowym krańcu Madagaskaru.

Opady atmosferyczne występują tam głównie, lub wyłącznie, zimą. Średnia temperatura powietrza w najchłodniejszym miesiącu waha się tam od około 10°C (i powyżej) w klimatach morskich, do 0°C (i poniżej) w klimatach kontynentalnych, suchych. Latem temperatura powietrza jest wysoka, podobnie jak w' strefie klimatów zwrotnikowych, jeśli nie jest łagodzona bliskością morza. Na północnych wybrzeżach Afryki (m.in. w górach Atlas) i na południowym jej skraju (Góry Przylądkowe) panuje klimat podzwrotnikowy morski, z deszczową zimą oraz ciepłym i suchym latem. Klimat pośredni między morskim a kontynentalnym oraz klimat podzwrotnikowy kontynentalny suchy i skrajnie suchy występuje jedynie na północy Afryki, w południowej i wschodniej części gór Atlas, u ich południowych podnóży oraz na w schód od gór, w pasie wybrzeża Morza Śródziemnego.

Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce