Himalaje

Himalaje są najdalej na południe wysuniętym łańcuchem górskim Azji Środkowej  i najwyższym systemem górskim na Ziemi (Mount Everest. 8848 m n.p.m. ). Góry te ciągną się na długości około 2500 km, przy 200 do 350 km szerokości. Są one rozpięte między przełomowym odcinkiem doliny Indusu (na zachodzie) i górami Karakorum (na północnym zachodzie) a przełomem Brahmaputry (na wschodzie), przez który graniczą z Górami Sino-Tybetańskimi. Na północy doliny górnego Indusu i Brahmaputry oddzielają Himalaje od Transhimalajów leżących na skraju Wyżyny Tybetańskiej, a od południa ograniczone są Niziną Hindustańską.

 

Himalaje

Himalaje

Himalaje są górami młodymi. Stanowią wielkie antyklinorium utworzone w późnym mezozoiku i kenozoiku w orogenezie alpejskiej, w następstwie subdukcji w północnej części Oceanu Tetydy i wgniatania płyty indyjskiej (Dekanu) w płytę eurazjatycką.  Proces ten trwa nadal, co potwierdzają częste trzęsienia ziemi i powszechnie występujące ruchy masowe, związane z dźwiganiem się gór. W budowie Himalajów wyróżnia się kilka równoległych do siebie stref różniących się wysokością, rzeźbą, rodzajem skał i tektoniką.

Najniższym stopniem Himalajów jest pasmo Siwalik. Ma ono charakter przedgórza i gór niskich, o przeciętnej wysokości 600-1000 m i zaokrąglonych, łagodnych formach rzeźby. Góry Siwalik są zbudowane ze skal osadowych najmłodszego trzeciorzędu i czwartorzędu (zlepieńców, piaskowców), sfaldowanych i ponasuwanych na siebie we wczesnym plejstocenie. Stopień pośredni stanowią Himalaje Małe. W Azji Środkowej są one górami średniej wysokości, mocno rozczłonkowanymi dolinami rzek - dopływami Indusu, Gangesu i Brahmaputry. Szczyty Himalajów Małych wznoszą się od 2500-3000 m na wschodzie do 4500-5000 m na zachodzie.

Najwyższe części Himalajów Małych mają rzeźbę wysokogórską. Himalaje Wysokie składają się z wielu pasm i masywów górskich porozdzielanych głębokimi dolinami poprzecznymi i podłużnymi obniżeniami, dającymi podstawy do wielu bardziej szczegółowych podziałów gór . W całości mają typową rzeźbę wysokogórską, alpejską, o dużych różnicach wysokości (dziesięć szczytów o wysokości przekraczającej 8000 m, ponad 300 wierzchołków przekraczających 7000 m), z ostrymi graniami, stromymi, wysokimi ścianami skalnymi, wysoko położonymi przełęczami, głębokimi dolinami rzecznymi i lodowcowymi. Cechy tej rzeźby mocno podkreśla współczesne zlodowacenie gór i powszechnie widoczne ślady zlodowacenia plejstoceńskiego o znacznie większym zasięgu (lodowce dolinne schodziły do wysokości 1000-1500 m n.p.m.)

Himalaje Małe i Himalaje Wysokie są zbudowane z prekambryjskich skał krystalicznych (gnejsy, granitoidy) oraz paleozoicznych i mezozoicznych skał osadowych, częściowo zmetamorfizowanych, poprzecinanych kenozoicznymi intruzjami kwaśnych skał magmowych. Himalaje Małe zostały sfałdowane i ponasuwane ku południowi pod koniec kredy, a w trzeciorzędzie uległy wypiętrzeniu. Himalaje Wysokie również są nasunięte ku południowi, na struktury Himalajów Małych. Północna część Himalajów Wysokich, tzw. Himalaje Tybetańskie, zbudowane z paleozoicznych i mezozoicznych skał węglanowych i typowych skał fliszowych (piaskowce, łupki ilaste

Himalaje leżą w strefie klimatu podzwrotnikowego. Wzdłuż ich południowych stoków biegnie granica strefy klimatów zwrotnikowych, monsunowych. Opady atmosferyczne, przypadające w Himalajach na okres od maja-czerwca do września-października, są bardzo zróżnicowane. Powyżej 4500-5000 m n.p.m. mają one postać śniegu. Stoki południowe, wystawione na przynoszący opady monsun letni otrzymują średnio od 1000 mm (na zachodzie) do 4000 mm (na wschodzie) opadu rocznie. Opady na stokach północnych wahają się od 100-200 mm (na zachodzie) do 500-600 mm rocznie (na wschodzie).

W górach, zwłaszcza na ich południowych stokach, wyraźnie zaznacza się piętrowość klimatyczno-roślinna. W środkowej części Himalajów, do wysokości 1500 m n.p.m. rosną wilgotne, zawsze zielone lasy zwrotnikowe. Ponad nimi, do 2700 m, występują zawsze zielone lasy liściaste z dębami, kasztanami i magnoliami. Jeszcze wyżej, do 3600 m rosną lasy iglaste, a powyżej zarośla subalpejskie i alpejskie hale. Góry są odwadniane przez Indus, Ganges i Brahmaputrę oraz ich dopływy.