Bałkany

Półwysep Bałkański położony jest między Morzem Śródziemnym (Adriatyckim, Jońskim i Egejskim) a Morzem Czarnym. Od Azji Mniejszej oddziela go morze Marmara oraz cieśniny Dardanele i Bosfor. Północna granica półwyspu jest umowna. Biegnie od Zatoki Triesteńskiej na północny wschód do doliny Sawy, a następnie na wschód doliną Sawy i Dunaju, do Morza Czarnego. Na zachodzie, u nasady półwyspu jest to Zatoka Triesteńska i Kvarner rozdzielone półwyspem Istria. Dalej ku południowi, aż po Zatokę Drińską, ciągną się wyspy Dalmacji.

Bałkany

Półwysep Bałkański

Na południe od cieśniny Otranto, na Morzu Jońskim, znajdują się Wyspy Jońskie, a w ląd wrzynają się głęboko zatoki Patraska i Koryncka, które wraz z Zatoką Sarońską, już na Morzu Egejskim, niemal odcinają od lądu Peloponez. Dalej ku północy znajduje się górzysta wyspa Eubea, zatoki: Salonicka (Termajska) i Orfańska przedzielone Półwyspem Chalcedyckim, wreszcie Morze Trackie, które w istocie także jest zatoką. Wybrzeża są tam przeważnie wysokie, cofające się, np. dalmatyńskie nad Morzem Adriatyckim, riasowe nad Morzem Egejskim. Miejscami występują wybrzeża akumulacyjne, narastające, np. deltowe w ujściu Dunaju i Zatoce Drińskiej nad wschodnim Adriatykiem.

Półwysep Bałkański przynależy do alpejskiej strefy fałdowej południowej Europy i ma, jak inne części alpidów, złożoną budowę geologiczną. Zachodnią i południową część półwyspu zajmują alpejskie łańcuchy górskie. Są to Góry Dynarskie, góry Pindos oraz pasma górskie Peleponezu. Ich przedłużeniem są góry Krety. Na wschód od Gór Dynarskich, Gór Albańskich znajduje się śródgórski masyw tracko-macedoński. Jest on praw-dopodobnie terranem oderwanym od Gondwany, tkwiącym we wnętrzu struktur alpejskich. Budują go skały prekambryjskie i paleozoiczne sfałdowrane i zmetamorfizowane w orogenezie hercyńskiej. Cały masyw w wyniku trzeciorzędowych ruchów tektonicznych uległ silnemu rozczłonkowaniu. W jego obrębie powitały zapadliska tektoniczne, np. Nizina Tracka, Morze Trackie i zrębowe masywy: Strandża, Riła, Pirin, Rodopy, Olimp. Innej mikropłycie litosfery tej części Europy - pogrążonej Egei - odpowiada zapadlisko Morza Egejskiego usiane rojami wysp. Północno-wschodnią część Półwyspu Bałkańskiego zajmuje Stara Pianina (Bałkany) -góry wieku alpejskiego, stanowiące orograficzne przedłużenie Karpat Południowych, oddzielone od nich przełomem Dunaju w Żelaznej Bramie. Stara Płanina sąsiaduje na północy z Płytą Naddunajską przedłużającą się na wschodzie w wyżynę Dobrudży.

Północny skraj Półwyspu Bałkańskiego, wzdłuż dolin Sawy i Dunaju, ma klimat umiarkowany ciepły. Na zachodzie ma on cechy klimatu pośredniego między morskim a kontynentalnym, z roczną sumą opadów atmosferycznych do 1000 mm; na wschodzie nabiera cech kontynentalnych, z opadami do 500 mm rocznic. Pozostała część półwyspu ma klimat podzwrotnikowy. Na wybrzeżach mórz Adriatyckiego i Jońskiego jest to klimat podzwrotnikowy morski z opadami rzędu 2000 mm rocznie (nad Zatoką Drińską 5000 mm rocznie); na wybrzeżach Morza Egejskiego ma cechy kontynentalne z opadami do 500 mm rocznie. Zimą najwyższe temperatury powietrza wynoszą od 10°C na północy do 15°C na południu; najniższe spadają do kilku stopni poniżej 0°C. Latem najwyższe temperatury przekraczają 25°C.

Północna część Półwyspu Bałkańskiego leży w zlewisku Morza Czarnego, i odwadniana jest przez Dunaj i jego dopływy, m.in. Sawę i Morawę. Do Morza Adriatyckiego uchodzi m.in. Neretwa, Drin, Semani i Vjosa; do Jońskiego: Acheloos i Alfeiós (na Peloponezie), a do Egejskiego: Pinios, Wardar, Struma, Nestos, Merię (Marica). Jeziora nie są liczne. Największe z nich to tektonicznej genezy Jezioro Szkodcrskic na północ od zapadliskowej Zatoki Drińskiej oraz jeziora Ochrydzkie i Prespa w Górach Dynarskich, również tektonicznego pochodzenia. W Górach Dynarskich i Pirinie występują też niewielkie jeziora polodowcowe.