Półwysep Apeniński

Półwysep Apeniński leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Na przeważającym obszarze panuje klimat pośredni między morskim a kontynentalnym; na południu - morski, z łagodną zimą i ciepłym, lecz nie upalnym latem. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych, przypadających głównie jesienią, wynosi od 500-700 mm po wschodniej stronie półwyspu do ponad 1000 mm na zachodnich stokach Apeninów (miejscami - Apenin Liguryjski - 2000-3000 mm). Na lato przypada pora sucha z opadami sporadycznymi. Rzeki są dość liczne, lecz krótkie, o zmiennym przepływie, z jesienno-zimowym maksimum, latem wiele z nich wysycha. Najdłuższą rzeką jest Tyber. Jeziora są rzadkością. Największe z nich to Jezioro Trazymeńskie pochodzenia tektonicznego oraz jeziora: Bolsena, Bracciano i Albano pochodzenia wulkanicznego - wszystkie w środkowej części półwyspu po zachodniej stronie Apeninów.

Półwysep Apeniński

Półwysep Apeniński

Wnętrze Półwyspu Apenińskiego zajmuje wąski, alpejski łańcuch górski Apeninów. Góry ciągną się od przełęczy Cadibona na północy, gdzie łączą się z Alpami, do Cieśniny Mesyńskiej na południu, na odcinku około 1200 km. ich przedłużeniem na zachód, poza Cieśninę Mesyńską, są Góry Sycylijskie i górzyste wyspy Egady, gdzie Apeniny się kończą. Daje to łańcuch górski długości około 1500 km. Powstał on w kilku fazach orogenezy alpejskiej.


Tym ruchom i kolizjom towarzyszył metamorfizm skał starszych (paleozoicznych), sfałdowanych już w orogenezie hercyńskiej i tkwiących współcześnie w osiowej (wewnętrznej) strefie gór. Strefa zewnętrzna, zbudowana głównie z mezozoicznych i kenozoicznych skał okruchowych i węglanowych, nie uległa procesom metamorfizmu. Ruchy tektoniczne (trwające także i współcześnie) doprowadziły do powstania wielu zapadlisk, rowów tektonicznych i zrębów, a także pocięcia młodego górotworu uskokami podłużnymi i poprzecznymi. Duże części łańcucha Apeninów znalazły się na dnie zapadliska Morza Tyrreńskiego; miejscami pojawiły się zjawiska wulkaniczne i trwają do dziś (Wezuwiusz), a gdzie indziej plutonizm. Apeniny w obrębie Półwyspu Apenińskiego dzieli się na trzy człony: Apeniny Północne, Apeniny Środkowe i Apeniny Południowe.

Apeniny Północne tworzą łuk otwarty ku południowi. Rozciągają się od granicy z Alpami (przełęcz Cadibona) po tektonicznie uwarunkowane doliny rzek Arno i Metáuro na południu. W plejstocenie góry te były zlodowacone. Zachodnią ich część stanowi Apenin Liguryjski (Maggiorasca, 1803 m), zbudowany ze skał okruchowych i wapieni; część wschodnią: Apenin Toskańsko-Emiliański (Cimone, 2165 m), zbudowany z fliszu.

Apeniny Środkowe sięgają na południe do doliny rzeki Trigno i dolnego biegu Sacco w najwęższym miejscu półwyspu. Tworzą pasma górskie i masywy zbudowane ze skał osadowych, głównie węglanowych, biegnących niemal w linii prostej z północnego zachodu na południowy wschód, m.in.: Apenin Umbryjski i najwyższy Apenin Abruzyjski (Corno Grande, 2912 m w masywie Gran Sas- so dltalia). W górach silnie są rozwinięte zjawiska krasowe (liczne jaskinie). Powszechnie widoczne są ślady plejstoceńskiego zlodowacenia, a w masywie Gran Sasso współcześnie występują płaty wieloletniego śniegu.

Apeniny Południowe ciągną się na południowy zachód do Cieśniny Mesyńskiej. Tworzą szeroki łuk otwarty ku zachodowi, obejmujący Apenin Neapolitański (Miletto, 2050 m) i Apenin Lukański (Dolcedorme, 2267 m) - zbudowane ze skał osadowych oraz Apenin Kalabryjski (Montalto, 1956 m w masywie Aspromonte), zbudowany ze skał krystalicznych, silnie zdyslokowany tektonicznie, podzielony na zrębowe masywy (La Siła, La Serra, Aspromonte) i zapadliska.

Przeczytaj też: