Lodowce w Azji

Mimo korzystnych warunków orograficznych i sprzyjających warunków termicznych (wiele szczytów, pasm i łańcuchów górskich wznosi się powyżej granicy wiecznego śniegu), lodowce zajmują w Azji tylko około 140 tys. km2, a więc niewiele więcej niż w czterokrotnie mniejszej, i przeciętnie niższej Europie. Wynika to z małej ilości opadów atmosferycznych w obszarach, gdzie inne warunki występowania lodowców są spełnione, przede wszystkim w wysokich górach i w obszarach polarnych

Współczesne zlodowacenie zajmuje mniej niż 1% powierzchni pokrytej lodem w plejstocenie, podczas maksymalnego zasięgu lodowców (przedostatnie zlodowacenie). Zwarte pokrywy lodowe o charakterze lądolodu zajmowały północną część Niziny Zachodnio- syberyjskiej do, mniej więcej 57°N (ujście Tawdy do Irtyszu), z centrum zlodowacenia na północnym Uralu i Nowej Ziemi oraz zachodnią część Wyżyny Środkowosyberyjskiej (po dolinę Podkamiennej Tunguzki na południu), z centrum na półwyspie Tajmyr. Nie można jednak wykluczyć, że sięgały dalej na południe.

Wielkie lodowe czapy pokrywały także Góry Wierchojańskie, Czerskiego, Czukockie, Koriackie, góry Kamczatki, Dżugdżur i Stanowe, a lodowce górskie rozwinęły się w górach leżących znacznie dalej na południe. Podczas ostatniego zlodowacenia lodowce zajmowały wielokrotnie mniejszą powierzchnię (skurczyły się przede wszystkim lądolody), ale lodowce górskie występowały na południu kontynentu co najmniej tak daleko jak współczesne, do 27°N, a nie wykluczone, że jeszcze dalej, o czym mogą świadczyć ślady zlodowacenia na Tajwanie, leżącym na Zwrotniku Raka.

Dziś, ciągła pokrywa lodowa o cechach lądolodu (czapy i pola lodowe) występu je jedynie na Ziemi Północnej (około 18 tys. km2), Wyspach Nowosyberyjskich (400 km2) i Wyspie Wrangla (do 5 km2), gdzie granica wiecznego śniegu przebiega niemal na poziomic morza. Na pozostałym obszarze, w odpowiednich warunkach, występują lodowce górskie.

Lodowiec w Azji

Lodowiec w Azji

 

W kontynentalnej części północnej Azji, granica wiecznego śniegu znajduje się na wysokości od poniżej 1000 na północy do 2500 m n.p.m. na południu. Lodowce występują m.in. w górach Byrranga na półwyspie Tajmyr, w Górach Wierchojańskich. Czerskiego, Czukockich. Koriackich, Środkowych (na Kamczatce) oraz w Ałtaju, Sajanach i Górach Stanowych zajmują tam około 3 tys. km2. W zachodniej Azji granica wiecznego śniegu przebiega na wysokości 3000-3500 m (w regionach suchych wyżej). Mocno zlodowacony współcześnie jest jedynie Kaukaz (około 1800 km2).

Najsilniej zlodowacone są góry środkowej Azji. Granica wiecznego śniegu przebiega tam na wysokości od 4000-5500 m w Pamirze i Tien-szaniu do 4500-6000 m w Himalajach. Najwięcej lodowców górskich jest w Pamirze, Tien-szaniu, Hindukuszu, górach Kunlun, Karakorum, Himalajach, Transhimalajach, górach Wyżyny Tybetańskiej. Ich liczbę szacuje się na około 20 tysięcy, a zajmowaną powierzchnię - na około 115 tys. km2. Największą powierzchnię zajmują lodowce w Himalajach (33 tys. km2). W górach Tien-szan pokrywają około 16.5 tys. km2, w Karakorum - 15,5 tys. km2, Kunlun - 11,5 tys. km2, Pamirze -10 tys. km2. W Azji Środkowej znajdują się też największe lodowce Azji. w Karakorum: Sjaczen (75 km dł., 1200 km2), Baltoro (62 km dł., 750 km2), Hispar (61 km dl., 620 km2); w Pamirze: Feczenki (77 km dł., 1000 km2), Zerawszański (300 km2).

Na ogromnych obszarach Azji (około 10 min km2) występuje wieczna (wieloletnia) zmarzlina. Uznaje się ją za relikt epoki lodowej - ostatniego zlodowacenia. Jej południowa granica biegnie od środkowego Uralu na wschód, w poprzek Niziny Zachodniosyberyjskiej (mniej więcej wzdłuż 62°N) do Gór Jenisejskich na Wyżynie Środkowosyberyjskiej, następnie skręca na południe, otaczając od zachodu Sajany i Ałtaj, ponownie zawraca na wschód, przecina Wyżynę Mongolską na południe od Gór Changajskich (około 48°N) i dociera do Wielkiego Chinganu. Stąd skręca ku północy, przecina dolinę Amuru i wzdłuż tej doliny dochodzi do wybrzeża Morza Ochockiego. Wzdłuż wybrzeża Morza Ochockiego dociera do Kamczatki, pozostawiając poza zasięgiem zmarzliny Sachalin i południową część Kamczatki. Obejmuje natomiast góry Sichote Aliń, leżące poza zwartym jej zasięgiem.

Przeczytaj też:

Mapy Konturowe Azji

Mapy Konturowe Azji do pobrania

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce