Klimat w Australii

Podstawowe cechy klimatu Australii determinuje położenie kontynentu w zwrotnikowych i podzwrotnikowych szerokościach geograficznych, pośród rozległych akwenów (Ocean Indyjski, Ocean Spokojny), a także niewielkie rozmiary, zwartość bryły lądowej, brak we wnętrzu kontynentu istotnych przeszkód orograficznych na drodze przemieszczających się mas powietrza. Duże znaczenie mają stałe ośrodki ciśnienia atmosferycznego: bruzda niskiego ciśnienia wokół Antarktydy, Wyż Południowoindyjski i Wyż Południowopacyficzny oraz sezonowe, termiczne układy baryczne: letni (lato na półkuli południowej) Niż Australijski (z centrum na północ od zwrotnika Koziorożca) i zimowy Wyż Australijski (z centrum na południe od zwrotnika Koziorożca), łączący się ze stałymi, podzwrotnikowymi wyżami nad oceanami.

Lokalny wpływ na klimat mają też prądy morskie: w Oceanie Indyjskim zimny Prąd Zachodnioaustralijski, obmywający zachodnie wybrzeże kontynentu, zimny Dryf Wiatrów Zachodnich, który zimą obmywa południowe wybrzeże kontynentu z zachodu na wschód, a latem, choć płynie dalej od wybrzeża, rozgałęzia się ku północy i tworzy zimny prąd wsteczny obmywający wybrzeże Wielkiej Zatoki Australijskiej ze wschodu na zachód; w Oceanie Spokojnym większy wpływ na klimat wywiera jedynie ciepły Prąd Wschodnioaustralijski, płynący wzdłuż wybrzeży wschodnich.

Łączne oddziaływanie tych czynników sprawia, że klimat Australii jest zróżnicowany. Północna część kontynentu leży w strefie klimatów równikowych, charakteryzujących się przede wszystkim wysoką średnią temperaturą powietrza we wszystkich miesiącach i zróżnicowanymi opadami w zależności od typu klimatu. Klimat równikowy wybitnie wilgotny, bez pory bezdeszczowej, z opadami przekraczającymi 3500 mm rocznie, występuje na kilkusetkilometrowym odcinku północno-wschodniego wybrzeża i przylegających doń stokach górskiego pasma Sea View w Wielkich Górach Wododziałowych.

Klimat wilgotny, z opadami w granicach 1300-1500 mm rocznie, obejmuje półwysep Jork. nizinę na południowym wybrzeżu zatoki Karpentaria, Ziemię Arnhema oraz wyżynę Kimberley, przy czym na Ziemi Arnhema i półwyspie Jork jest to monsunowa odmiana klimatu równikowego wilgotnego, z ulewnymi deszczami padającymi od grudnia-stycznia do kwietnia-ma- ja. Obszar o klimacie równikowym suchym, z opadami 250 do 500 mm rocznie, ciągnie się stosunkowo wąskim pasem od wybrzeża Oceanu Indyjskiego przez północny skraj Wielkiej Pustyni Piaszczystej i pustyni Tanami.

Klimat w Australii

klimat w Australii

 

Zwrotnikowy klimat pośredni panuje także na około 300 km odcinku wschodniego wybrzeża, od Zwrotnika Koziorożca na północ. Pozostała część tej strefy ma klimat zwrotnikowy kontynentalny suchy, z opadami 250-500 mm rocznie (zachodnia część kontynentu, nizina Nullarbor, wyżynny środek Australii), bądź wybitnie suchy, z opadami poniżej 200 mm rocznie-Wielka Pustynia Piaszczysta i pustynia Tanami, Pustynia Gibsona. Wielka Pustynia Wiktorii oraz Pustynia Simpsona wraz z otoczeniem jeziora Eyre. Południowo-zachodni skraj Australii, Góry Flindersa i obszary otaczające zatoki Spencera oraz św. Wincentego, a także południowo-wschodni skraj kontynentu wraz z Tasmanią leżą w strefie klimatów podzwrotnikowych, głównie morskich. Kontynentalny klimat podzwrotnikowy mają Góry Flindersa i tereny otaczające zatoki Spencera i Św. Wincentego, natomiast podzwrotnikowy' klimat pośredni - wschodnie wybrzeże Tasmanii. Południowy skraj Tasmanii leży w strefie ciepłych klimatów umiarkowanych.

W Australii zdarzają się różne ekstremalne zjawiska pogodowa: dotkliwe susze i upały, katastrofalnie obfite opady, niszczycielskie wiatry. Trąby powietrzne (tornado, cyclonette) występują głównie w zachodniej i południowej części kontynentu. Na południowym wschodzie zastępują je burze pyłowe. Do wybrzeża północno-wschodniego Australii docierają kilkakrotnie w roku cyklony tropikalne, nazywane willy-willy. Często towarzyszą im bardzo obfite opady atmosferyczne, nierzadko przekraczające 500 mm w ciągu doby. Susze zdarzają się na większości terytorium Australii, gdzie opady są skąpe i nieregularne. Szczególnie są one dotkliwe, gdy z długim okresem bezdeszczowym występują wysokie temperatury powietrza. Sytuacje takie zdarzają się przede wszystkim we wnętrzu lądu, w warunkach klimatu zwrotnikowego suchego, głównie latem. Rekordowo wysokie temperatury powietrza, jakie odnotowano w takich przypadkach, przekraczają 50°C.

Większość wysp Oceanii leży w strefie klimatów równikowych i zwrotnikowych, wybitnie wilgotnych i wilgotnych, przy czym na Nowej Gwinei klimat ma cechy monsunowe. Średnie roczne temperatury powietrza na przeważającym obszarze wynoszą 26-28°C, a opady atmosferyczne wahają się w granicach 2000-3000 mm rocznie. Lokalnie - w górach - temperatura powietrza jest znacznie niższa, a opady atmosferyczne przekraczają nawet 5000 mm rocznie. Podzwrotnikowy klimat morski, z deszczową, ciepłą zimą, panuje na Wyspie Północnej Nowej Zelandii; na Wyspie Południowej panuje klimat umiarkowany, ciepły, morski.

Przeczytaj też:

Mapy Konturowe Australii

Mapy Konturowe Australii do pobrania

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce