Regiony rolnicze w Polsce

Ocena warunków przyrodniczych pod względem przydatności dla gospodarki rolnej jest bardzo trudna i złożona. Na terenie Polski dla gruntów ornych wyróżnia się 13 kompleksów przydatności rolniczej gleb, które określają przydatność gleb do użytkowania rolniczego. Podstawowymi kryteriami wydzielania danego kompleksu były: właściwości gleby, warunki klimatyczne, wodne i geologiczne, oraz przydatność gleb pod użytki rolnicze. Poszczególnym kompleksom nadano nazwy od roślin, pod uprawę których najbardziej się nadają. Są to kompleksy:

  • pszenny bardzo dobry,

  • pszenny dobry,

  • pszenny wadliwy,

  • żytni (żytnio-ziemniaczany) bardzo dobry,

  • żytni (żytnio-ziemniaczany) dobry,

  • żytni (żytnio-ziemniaczany) słaby,

  • żytni (żytnio-ziemniaczany) najsłabszy,

  • zbożowo-pastewny mocny,

  • zbożowo-pastewny słaby,

  • pszenny dobry śródgórski i podgórski,

  • zbożowy górski,

  • zbożowo-pastewny górski,

  • owsiano-pastewny górski.

Na podstawie kompleksów glebowo-rolniczych dokonano podziału obszaru Polski na regiony rolnicze. Region rolniczy, obejmuje zwarty, odróżniający się od innych obszar, wyróżniony na podstawie różnic rolnictwa. Wydzielenie regionów rolniczych nie przebiega w oparciu o jednostki administracyjne (województwa, czy powiaty). Region rolniczy reprezentowany jest przez typy warunków przyrodniczych, jak i pozaprzyrodniczych od których zależy rozwój rolnictwa. Na obszarze naszego kraju wyróżniono 10 regionów rolniczych. Obejmują one obszary różniące się pomiędzy sobą warunkami rozwoju rolnictwa.

Region Zachodniopomorski

W regionie tym przeważa krajobraz pojezierny i zaznacza się silnie erozja gleb. Klimat jest tu łagodny i wilgotny, a okres wegetacyjny stosunkowo długi. Gleby posiadają kompleksy żytnie bardzo dobre, dobre i słabe. Niewielki jest udział gleb kompleksu pszennego bardzo dobrego. Znaczny jest też udział ziem własności skarbu państwa, przekazanych w dzierżawę lub leżących odłogiem. Znaczny jest też udział rolnictwa towarowego o przewadze produkcji zwierzęcej oraz tradycyjnego, samozaopatrzeniowego.

Region Mazurski

Jest to obszar wybitnie pojezierny, silnie urzeźbiony o rozwiniętej erozji gleb Oraz o surowych warunkach klimatycznych i krótkim okresie wegetacyjnym. Przeważają tu gleby kompleksów żytnich dobrych i słabych oraz pszennych dobrych. Podobnie jak w regionie I, znaczny jest udział ziem własności skarbu państwa wydzierżawionych lub leżących odłogiem.

Region Wielkopolsko-Pomorski

Przeważają tu obszary pojezierne, słabiej urzeźbione, jedynie w części północnej, poza Żuławami, silniej, oraz tereny nizinne. W regionie tym panuje klimat łagodny, z małymi opadami, jedynie w części północnej dużymi. Stosunkowo długi jest tu okres wegetacyjny. Region ten cechuje duże zróżnicowanie gleb. Przeważają kompleksy żytnie bardzo dobre i dobre, z niewielkim udziałem słabych, oraz kompleksy pszenne bardzo dobre i dobre. Przeważa rolnictwo indywidualne, znaczny jest też udział rolnictwa publicznego, reprezentowanego przez gospodarstwa będące własnością skarbu państwa. Wykształciło się tu głównie rolnictwo rynkowe, kapitałochłonne, mieszane, mniej lub bardziej różniące się od rolnictwa zachodniej Europy, oraz rolnictwo rynkowe na niższym i średnim etapie rozwoju. Znaczny jest też udział rolnictwa o przewadze produkcji zwierzęcej.

Region Dolnośląski

Region ten obejmuje Nizinę Śląską i Przedgórze Sudeckie. Cechuje go klimat łagodny i długi okres wegetacji. Zalegają tu gleby kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego z niewielkim udziałem żytniego dobrego. Gleby są w znacznym stopniu skażone, zwłaszcza w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym. Znaczny jest udział ziemi będącej własnością skarbu państwa. Dominuje tu rolnictwo rynkowe, na różnym etapie rozwoju, od stosunkowo wysokiego po średni.

Region Centralny

Cechami charakterystycznymi tego regionu są: przewaga krajobrazu nizinnego, przechodzącego na południu w wyżynny, a na północy w pojezierny, dość suchy klimat, długi okres wegetacji oraz bardzo urozmaicone gleby, o przewadze kompleksów pszennego dobrego i żytniego bardzo dobrego, przechodzące ku północy i południowi w kompleksy żytnie słabe i bardzo słabe. Dominuje tu gospodarka indywidualna, reprezentowana przez rolnictwo rynkowe ze znacznym udziałem owoców i warzyw.

Region Górnośląski

Charakteryzuje go krajobraz bardzo, w znacznym stopniu przekształcony przez przemysł i urbanizację, które spowodowały degradację środowiska przyrodniczego. Okres wegetacji jest tam długi, przeważają gleby kompleksów żytnich o różnym stopniu urodzajności. Występują też gleby kompleksu pszennego dobrego.

Region Północno-Wschodni

Jest to region przeważnie równinny, na północy pojezierny, o klimacie kontynentalnym i stosunkowo krótkim okresie wegetacyjnym. Wśród gleb dominują kompleksy żytnie bardzo dobre i dobre z udziałem gleb kompleksu pszennemu dobrego i żytniego słabego; w części północnej z. rozwiniętą erozją. Rolnictwu reprezentowane jest przez różne typy.

Region Małopolski

Cechują go bardzo zróżnicowane warunki środowiska. Krajobrazy są bardzo urozmaicone od nizinnych, przez wyżynne, po górskie (Kotlina Sandomierska, Wyżyna Małopolska, Roztocze, Pogórze Karpackie, Góry Świętokrzyskie). Niektóre z nich są bardzo przekształcone na skutek uprzemysłowienia i urbanizacji W regionie tym występują zróżnicowane warunki klimatyczne, różna jest też długość okresu wegetacyjnego oraz urozmaicone warunki glebowe. Przeważają gleby kompleksów pszennego bardzo dobrego i dobrego oraz żytniego słabego. Na terenach górskich i wyżynnych jest silnie rozwinięta erozja, a na obszarach zajętych przez przemysł wydobywczy (np. okręgi tarnobrzeski, staropolski) duży jest udział gleb zdegradowanych. Dominuje rolnictwo indywidualne, Struktura przestrzenna typów rolnictwa jest bardzo zróżnicowana.

Region Karpacki

Region ten charakteryzuje się bardzo urozmaiconą rzeźbą terenu, silną erozją gleb, oraz górskimi i podgórskimi warunkami klimatycznymi o bardzo dużych opadach, oraz zróżnicowanym okresem wegetacyjnym. Przeważają gleby górskie kompleksu owsiano-ziemniaczanego, z udziałem pszennego. Dominuje gospodarka i indywidualna, reprezentowana przez rolnictwo tradycyjne, o przewadze produkcji zwierzęcej.

Region Sudecki

Obszar ten pod względem przydatności warunków przyrodniczych dla rolnictwa jest podobny do Regionu Karpackiego. Niestety, uległ on silnej degradacji na skutek skażenia środowiska przez przemysł miejscowy i krajów ościennych. Wykształciło się tam rolnictwo mało intensywne, półtowarowe o przewadze produkcji zwierzęcej lub rynkowe, produktywne, mieszane. Znaczny jest udział gruntów będących własnością skarbu państwa, wydzierżawionych rolnikom indywidualnym lub leżących odłogiem.

Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce

Komentarze