Klimat w Polsce

Klimat naszego kraju, podobnie jak klimat Europy kształtowany jest przez ogólną cyrkulację mas powietrza. Dużą rolę odgrywa tu także dopływ promieniowania słonecznego.
Podstawowymi czynnikami fizycznogeograficznymi wpływającymi na klimat polski i Europy są:

  • położenie w klimacie umiarkowanym półkuli północnej o przeważających wiatrach zachodnich.
  • otoczenie z trzech stron (od zachodu, północy i południa) wodami mórz i oceanów, a od wschodu natomiast bezpośrednie połączenie z rozległym obszarem kontynentalnym Azji.
  • brak łańcuchów górskich o przebiegu południkowym, mogących stanowić barierę cyrkulacyjną.
  • obecność ciepłego prądu zatokowego

Na klimat Polski mają wpływ takie czynniki jak:

  • szerokość geograficzna - decyduje o kącie padania promieni słonecznych, a w rezultacie o temperaturze powietrza
  • wysokość nad poziomem morza - decyduje o temperaturze powietrza i wielkości opadów atmosferycznych - stąd na obszarach górskich (Karpaty, Sudety) notuje się najniższą temperaturę powietrza i największą ilość opadów atmosferycznych
  • ekspozycja stoków - południowe otrzymują więcej promieniowania słonecznego, a więc są najlepiej ogrzane
  • ukształtowanie powierzchni - równoleżnikowy przebieg krain geograficznych i występowanie gór na południu kraju sprawia, że utrudniony jest napływ powietrza z południa, natomiast powietrze ze wschodu i zachodu napływa do naszego kraju bez przeszkód
  • odległość od zbiorników wodnych - klimat Polski pozostaje pod wpływem Oceanu Atlantyckiego oraz Morza Bałtyckiego; im bliżej zbiornika morskiego, tym: mniejsze roczne amplitudy temperatur i większe roczne sumy opadów atmosferycznych
  • obecność wielkiego lądu na wschodzie Europy: im bliżej wschodniej granicy, tym większe jego oddziaływanie; wzrost rocznej amplitudy temperatury; zmniejszenie się ilości opadów atmosferycznych
  • występowanie ciepłego prądu morskiego na Atlantyku - Prąd Zatokowy
  • szata roślinna (wpływa na albedo, temperaturę i wilgotność powietrza)
  • rozmieszczenie układów barycznych - stałych i sezonowych:
    • niż islandzki - nad północnym Atlantykiem, szczególnie aktywny zimą
    • wyż azorski - nad środkowym Atlantykiem, bardziej aktywny latem
    • wyż grenlandzki (arktyczny) - głównie zimą i wiosną
    • wyż zwrotnikowy - nad Azją Mniejszą i północną Afryką, wpływa na pogodę w Polsce latem i wczesną jesienią
    • wyż azjatycki - w zimie
    • niż południowoaziatycki - latem
  • różne masy powietrza napływające nad Polskę (mają one decydujący wpływ na pogodę).

Głównym źródłem energii jest promieniowanie słoneczne. Jego intensywność uzależniona jest od szerokości geograficznej, zachmurzenia, oraz od stopnia przejrzystości atmosfery. Rozciągłość południkowa Polski sprawia, że kąt padania promieni słonecznych jest o ok. 6° większy na jej południowych krańcach, niż na północnych. Podczas lata na polskim wybrzeżu dzień jest dłuższy o ok. 1 godzinę. Z tego powodu latem północne części naszego kraju otrzymują więcej energii słonecznej, niż jej fragmenty południowe.

Zimą natomiast większy dopływ promieniowania słonecznego obserwuje się w południowej części Polski, z powodu większej długości dnia w tej części kraju o tej porze roku. Największe roczne sumy promieniowania słonecznego odnotowuje się w południowo- wschodniej Polsce, natomiast najmniejsze na Górnym Śląsku. Spowodowane jest to znacznym zanieczyszczeniem atmosfery, w wyniku działalności przemysłowej. Polska należy do krajów o dużym zachmurzeniu. Średnie zachmurzenie w Polsce wynosi 67 %. Największe zachmurzenie występuje od listopada do stycznia (80- 85 %). Natomiast najmniejsze na przełomie wiosny i lata (50- 60 %). Liczba dni pogodnych czyli takich, których zachmurzenie nie przekracza 20 % wynosi w Polsce średnio 30- 50. Najwięcej takich dni odnotowuje się na Nizinie Śląskiej i w południowo- wschodniej Polsce.

Na klimat Polski dominujący wpływ mają takie ośrodki ciśnienia atmosferycznego jak:

  • Niż Islandzki
  • Wyż Azorski
  • Sezonowy Wyż Azjatycki
  • Prąd Zatokowy

 Podczas zimy decydującą rolę odgrywa Niż Islandzki, który cechuje się niskim ciśnieniem. W lecie układ ten słabnie, a uaktywnia się Wyż Azorski, w którym panuje wysokie ciśnienie przekraczające 1025 hPa. Okresowo nasila się także obecność pozostałych układów barycznych kształtujących pogodę w Polsce. W zimie Wyż Azjatycki znajdujący się nad Europą Środkową, przynosi bardzo niskie temperatury.



Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce

Rzeki w Polsce

Komentarze