Żegluga śródlądowa w Polsce

Rzeki i jeziora zawsze stanowiły istotne i wygodne szlaki transportu i komunikacji. Dla Wisły, głównego cieku pełniącego funkcje komunikacyjne okresem szczególnej pomyślności było XVI i XVII stulecie. Statki rzeczne, łodzie i tratwy spławiały z ówczesnej centralnej Polski do Gdańska zboże i inne towary. Ożywiona żegluga śródlądowa istniała również w okresie zaborów. Jednakże wtedy dotychczasową rolę Wisły przejęła Odra wraz z Kanałem Gliwickim. Rzeka ta stała się drogą transportu towarów masowych z Górnego Śląska do Berlina oraz do Szczecina.

Długość ważniejszych połączeń kanałowych w Polsce wynosi około 450 km. Do najważniejszych kanałów należą: Gliwicki, Bydgoski, Augustowski, Wieprz-Krzna (najdłuższy), Goplański, Elbląski, Mazurski, oraz Żerański. Transport rzeczny również i dzisiaj należy do najtańszych rodzajów transportu, lecz ze względu na sezonowość i koszty inwestycji nie jest w Polsce rozwijany. Przez Kanał Bydgoski można było włączyć się również w system Wisły. Z kolei Kanał Augustowski, budowany w latach 1824-1839, łączył dorzecze Wisły z systemem Niemna. Kanał Augustowski należy do osiągnięć światowej klasy. O jego jakości świadczy fakt, iż do dziś jest w pełni sprawny. W niewielkim stopniu wykorzystywany jest Kanał Bydgoski, który jest jedynym transportowym połączeniem dorzeczy Wisły i Odry.

W XIX w. został także uregulowany do celów komunikacyjnych dolny odcinek Wisły oraz Odra, której górny bieg jest skanalizowany. Transport wodny uzależniony jest od sieci hydrograficznej oraz od wielkości ponoszonych kosztów na przystosowanie rzek do jego wymogów. Pomimo sprzyjającego systemu rzecznego dorzeczy Wisły i Odry obejmujących niemal cały obszar Polski, zaniedbania inwestycyjne szlaków żeglugi śródlądowej spowodowały, że ten rodzaj transportu odgrywa nieznaczną (ok. 1 % przewozów) rolę w strukturze przewozów w Polsce.

Drogi wodne w Polsce

drogi wodne w Polsce

Odra jest najważniejszą drogą wodną w Polsce, mającą połączenia kanałami z siecią żeglugową Europy Zachodniej. W porównaniu z innymi europejskimi rzekami wielkość przewozów towarów na Odrze jest o wiele niższa. Z dolnego odcinka Odry korzystają Niemcy do przewozów tranzytowych między Berlinem i Szczecinem. Na całej żeglownej długości Odra służyła w przeszłości także barkom czeskim, kiedy polityczna bariera odcinała Czechy od portu w Hamburgu. Parametry techniczne Odry nie wystarczają obecnie do dalszego rozwoju żeglugi.

W jeszcze niższym stopniu dla celów transportowych wykorzystywana jest Wisła. Niewielkie przewozy na tej rzece odbywają się jedynie między Warszawą a Gdańskiem oraz między Krakowem i Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Środkowy bieg Wisły jest prawie niedostępny dla statków. Regulacja górnej Wisły aż po Sandomierz umożliwiłaby dostarczanie węgla do elektrowni w Połańcu drogą wodną.

 

 

źródło:www.wiking.edu.pl

 

 

 

 

 

Zapamiętaj:

Do najważniejszych dróg wodnych w Polsce należą:

  • Odra wraz z Kanałem Gliwickim - żeglowna na odcinku od Górnego Śląska (Gliwic) do Szczecina (Odra jest najlepiej uregulowaną rzeką)
  • Wisła - żeglowna od ujścia Przemszy do Gdańska

 


Głównymi ładunkami przewożonymi rzekami są piasek i żwir (ponad 66 % ogólnej masy przewozów), a następnie węgiel kamienny, metale i wyroby z metali, rudy metali, nawozy, drewno i zboża (zaledwie 4 tys. ton). Stąd też udział transportu wodnego w PKB wynosi jedynie 0,2 %. Mimo wszystko największe polskie przedsiębiorstwo transportu rzecznego Odratrans jest operatorem liczącym się w Europie. Uzupełnia je Żegluga Bydgoska. Oba przedsiębiorstwa utrzymują się przede wszystkim z rynku niemieckiego, krajów Beneluksu, a nawet Szwajcarii.

Liczba przewiezionych pasażerów ogółem w 2005 r. pozostawała niemal na stałym poziomie w porównaniu do 2003 r. Zmalała natomiast liczba przewiezionych pasażerów w komunikacji międzynarodowej, w związku z ograniczeniem rejsów handlowych. Żegluga pasażerska prowadzona jest obecnie m.in. w rejonie Szczecina (Dolna Odra, Zalew Szczeciński), w okolicach Wrocławia (na Odrze), Krakowa, Warszawy i Płocka (na Wiśle), na Kanale Elbląskim oraz na Jeziorach Mazurskich.

Od 1 maja 2004 r. zniesione zostały bariery dostępu do rynku Unii Europejskiej dla polskich przewoźników. Statki śródlądowe zarejestrowane pod polską flagą mogą bez ograniczeń ilościowych wykonywać przewozy w krajach członkowskich Unii Europejskiej, do tej pory niemal niedostępne dla polskich armatorów.

W przeszłości planowana była rozbudowa polskich dróg wodnych. Istnieje projekt Kanału Śląskiego między górną Odrą i górną Wisłą, pochodzący jeszcze z XIX w. projekt kanału Odra-Dunaj, plan budowy drogi wodnej wschód-zachód z dorzecza Dniepru przez Bug, środkową Wisłę i Noteć, a także projekt Kanału Lubelskiego przez Lubelskie Zagłębie Węglowe. W obecnej sytuacji gospodarczej Polski realizacje tych projekty są mało realne.

 

Ważniejsze kanały żeglugowe w Polsce

 

kanał

połączenia

długość (km)

Wieprz - Krzna

Wieprz - Krzna Południowa

140

Augustowski

Czarna Hańcza - Biebrza

80

Elbląski

Jezioro Drwęckie - jezioro Drużno

63

Gliwicki

Kłodnica (Gliwice) - Odra

41

Ślesiński

Warta - jezioro Gopło

32

Notecki

Noteć - Kanał Bydgoski

25

Bydgoski

Brda - Noteć (połączenie dorzecza Wisły i Odry)

25

Żerański

Wisła - Narew

18

Łączański

Wisła (Jez. Łączany) - Wisła (Borek Szlachecki)

17

Przeczytaj też:

Gleby w Polsce

Lasy w Polsce

Klimat w Polsce

Wiatry w Polsce

Temperatura powietrza w Polsce

Opady w Polsce

Komentarze