Surowce skalne metaliczne i chemiczne Polski

Oprócz surowców energetycznych na terenie Polski występują także inne surowce które można podzielić na: surowce metaliczne, surowce chemiczne, oraz surowce skalne.

Ośrodki wydobycia surowców mineralnych w Polsce

surowce metaliczne w Polsce

 

Surowce skalne

Polska jest krajem bardzo zasobnym w surowce skalne. Udokumentowane zasoby tych surowców wynoszą 43 mld ton, natomiast szacunkowe wynoszą nawet kilkaset mld ton. Do głównych skał budowlanych pochodzenia magmowego należą granity, bazalty, melafiry, oraz porfiry. Inne surowce skalne wydobywane w Polsce to marmury, wapienie, i piaskowce.

Polskie zasoby granitu występują w postaci kilku masywów granitowych, powstałych podczas orogenezy hercyńskiej. Granity stosuje się głównie w budownictwie drogowym a także niekiedy w budownictwie monumentalnym. W Polsce skały te występują na Dolnym Śląsku oraz w Tatrach. W głębokim podłożu znajdują się również w pasie od Zawiercia do Krakowa i w północno-wschodniej Polsce. Na Dolnym Śląsku granit występuje w kilku masywach: karkonoskim, strzegomskim, strzelińskim, kłodzko-złotostockim, oraz w masywie kudowskim. Granit wydobywa się głównie w kamieniołomach w Strzegomiu, oraz w Strzelinie.

Bazalty są to trzeciorzędowe skały magmowe występujące w postaci żył wulkanicznych, kominów, oraz pokryw lawowych. Bazalt wykorzystywany jest głównie w budownictwie kolejowym. Największe kamieniołomy bazaltu występują  w Sudetach, oraz na Przedgórzu Sudeckim w miejscowościach: Zgorzelec, Lubań, Jawor, Złotoryja. Podobne znaczenie w budownictwie mają porfiry, oraz melafiry, które wydobywane są głównie w rejonie dolnośląskim (Nowa Ruda, Wałbrzych, Kamienna Góra), oraz krakowskim (okolice Krzeszowic).

Marmur to skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, lub też rzadziej dolomitów. W Polsce wydobywany jest wyłącznie w Sudetach, przede wszystkim w masywie Śnieżnika, gdzie występuje w dwóch odmianach, jako „Biała Marianna" i „Zielona Marianna". Eksploatuje się także dolomity przeobrażone (nazywane przez większość geologów marmurem lub dolomitem krystalicznym) w Rędzinach.

Wapień jest wykorzystywany głównie w budownictwie, przemyśle wapienniczym, cementowym, chemicznym, cukrowniczym, w hutniczym. W Polsce powierzchniowo odsłaniają się głównie w rejonach Kielc, Częstochowy, Krakowa, Lublina, a także miejscowo w Tatrach i Pieninach. Piaskowce stosowane są zwykle, jako płyty wykładzinowe. Skały te występują w Sudetach, Karpatach, oraz Górach Świętokrzyskich. Powszechnie występujące piaski, żwiry, gliny, iły, wykorzystywane są na terenie niemal całego kraju do wyrobu cegieł, dachówek i innych wyrobów ceramiki budowlanej, a także w przemyśle betonów.

Surowce skalne wykorzystywane dla przemysłu mineralnego należą do mniej cennych od wcześniej omówionych, ale występują w większych ilościach i niemal na terenie całego kraju. Zwłaszcza te, które zużywane są w dużych ilościach i posiadają niską cenę, mają wyraźny wpływ na lokalizację zakładów, które je przetwarzają. Najsilniej rozwinięty przemysł mineralny występuje w województwach południowo-zachodnich oraz śląskim, świętokrzyskim i lubelskim.

Kopalnia wapieni w Małgoszczy

surowce mineralne w Polsce

Przemyśl cementowy, który do swej produkcji wykorzystuje przede wszystkim wapienie i margle, skoncentrowany jest w rejonie Opola (min. Strzelce Opolskie i Górażdże), Chełma, Kielc i na Wyżynie Małopolskiej. Dużą cementownią są „Bielawy" na Kujawach. W Wejherowie znajduje się mała wytwórnia cementu szlachetnego. Spośród innych zakładów wykorzystujących do produkcji surowce skalne wymienić można na przykład kombinat wyrobów gipsowych w Gackach, eksploatujący bogate złoża tego surowca występujące w Niecce Nidziańskiej. Występowanie piasków będących surowcem do produkcji szklą jest ważnym czynnikiem lokalizacji przemysłu szklarskiego.

Huty szkła gospodarczego i płaskiego znajdują się m.in. w Krośnie, Piotrkowie Trybunalskim, Inowrocławiu, na Dolnym Śląsku i województwie śląskim. Zakłady przemysłu ceramiki szlachetnej przerabiające gliny, iły i kaolin na wyroby porcelitowe, kamionkowe i fajansowe znajdują się także na Dolnym Śląsku, w rejonie Bolesławca, Lubania. Strzegomia i Świdnicy. Do największych producentów ceramiki stołowej i ozdobnej zaliczyć należy zakłady w Ćmielowie, Włocławku, Chodzieży, Wałbrzychu, Pruszkowie i Lubianie koło Kościerzyny.

 



Komentarze