Struktura płci i wieku mieszkańców Polski

 Strukturę płci i wieku obrazuje piramida płci i wieku. Jest to wykres przedstawiający udział poszczególnych grup wiekowych w ogólnej liczbie ludności uwzględniający przy tym podział na płeć. Przyrost naturalny, oraz migracje warunkują nie tylko liczbę ludności i jej rozmieszczenie, ale także strukturę płci i wieku.  Obecnie w Polsce zauważa się procentową przewagę kobiet nad mężczyznami. Współczynnik feminizacji, czyli liczba kobiet na 100 mężczyzn wynosi w naszym kraju 106,6. Kobiety stanowią więc niewiele ponad 51 % ludności Polski. Najwyższe wartości współczynnik ten przyjmuje w województwach łódzkim (109), oraz mazowieckim (107). Są to województwa o silnie rozwiniętych funkcjach administracyjnych, w których także dominuje przemysł lekki, oraz włókienniczy. Kobiety znajdują najczęściej zatrudnienie w takich gałęziach gospodarki. Najwyższe wartości współczynnika feminizacji odnotowuje się w województwach podlaskim (103,1), warmińsko- mazurskim (103,2), oraz podkarpackim (103,4). Są to województwa o znacznym udziale zatrudnionych w rolnictwie. Brak miejsc pracy dla kobiet spowodował ich emigrację. Wskaźnik feminizacji jest przeważnie wyższy w miastach, niż na wsi. Są jednak regiony wiejskie, gdzie w wyniku emigracji kobiet obserwuje się przewagę liczby mężczyzn (woj. kujawsko- pomorskie, pomorskie).

Struktura płci jest zróżnicowana w różnych grupach wiekowych. Spośród ludności w wieku przedprodukcyjnym obserwuje się nadwyżkę liczby mężczyzn. Spowodowane jest to uwarunkowaniami biologicznymi ( na 100 dziewczynek rodzi się przeciętnie 104- 106 chłopców). Główną przyczyna przewagi liczby kobiet nad liczbą mężczyzn w wieku poprodukcyjnym jest fakt, iż w wieku powyżej 60 lat mężczyźni częściej niż kobiety  zapadają na choroby układu krążenia, oraz na nowotwory. W grupie wiekowej 60- 64 lata współczynnik feminizacji wynosi 117, natomiast w grupie wiekowej powyżej 80 lat wartość tego wskaźnika kształtuje się na poziomie 205.

Piramida płci i wieku mieszkańców Polski

Piramida płci i wieku w Polsce

Obecnie w Polsce  dominującą grupą ludności są osoby w przedziale wiekowym 15- 64 lat, których jest 69 %. Ludność w wieku przedprodukcyjnym stanowi 21 % ogółu ludności naszego kraju. Procentowy udział ludności w wieku produkcyjnym wynosi 62 %. Tak wysoki odsetek jest wynikiem wyżu demograficznego przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Wzrost ludności produkcyjnej w stosunkowo krótkim przedziale czasu powoduje problemy z zapewnieniem wystarczającej liczby miejsc pracy, co jest niezwykle trudne bez wysokiego tempa rozwoju gospodarczego. Udział osób w wieku poprodukcyjnym w wieku powyżej 65 lat w 2008 roku kształtował się na poziomie 16,8 %

Charakterystyczną cechą demograficzną Polski są obecne tendencje do starzenia się ludności. Zjawisko to jest szczególnie widoczne na wsi. W Polsce przeważają rodziny z jednym dzieckiem, mniej jest rodzin mających na utrzymaniu dwoje, lub troje dzieci. Proces starzenia się ludności jest także bezpośrednią konsekwencją wydłużania się przeciętnego trwania życia. W drugiej połowie XX wieku liczba ludności Polski wzrosła półtorakrotnie, natomiast liczba ludności w wieku powyżej 60 lat ponad trzykrotnie. Na początku lat pięćdziesiątych mężczyźni żyli w Polsce przeciętnie 58,6 lat, natomiast kobiety 64,3 lat. Obecnie długość trwania życia mężczyzn wynosi nieco ponad 70 lat, natomiast kobiet 78 lat. Prawdopodobnie średnia długość życia w Polsce będzie nadal rosła.

Poważnym problemem staje się postępujący proces starzenia się społeczeństwa polskiego. W strukturze wieku zmniejsza się udział ludności młodej, a zwiększa się liczba ludności starszej (w wieku poprodukcyjnym). Wynika to z różnych nakładających się na siebie elementów, przede wszystkim:

  • ujemny przyrost naturalny
  • wydłużenie się trwania życia.

Zjawisko starzenia się społeczeństwa niesie za sobą poważne konsekwencje, np.:

  • zmniejszenie się liczby osób w wieku produkcyjnym przy jednoczesnym zwiększeniu się liczby osób starszych (w wieku poprodukcyjnym)
  • brak rąk do pracy (konieczność importu siły roboczej z zagranicy)
  • problem z wypłacalnością świadczeń emerytalnych
  • wzrost zapotrzebowania na instytucje społeczne, takie jak: szpitale i domy opieki.


Proces starzenia się ludności jest zjawiskiem niekorzystnym i rodzi wiele problemów ekonomicznych, oraz społecznych. Przejawiają się one w konieczności zapewnienia świadczeń zdrowotnych i emerytalnych rosnącej liczbie ludności  w wieku poprodukcyjnym, która jest bierna zawodowo. Problem ten pogłębia postępujący odpływ ludności młodej aktywnej zawodowo, oraz zmniejszanie się liczby najmłodszych grup wiekowych w związku z malejącą liczbą urodzeń. Udział dzieci i młodzieży w wieku do 20 lat wynosi obecnie 27 %.  Prognozuje się, że do 2020 r. liczba ludności Polski zmniejszy się o milion osób, a w następnej dekadzie (lata 2020-2030) o kolejne półtora miliona.

Struktura wieku mieszkańców Polski

struktura wieku mieszkańców Polski

Struktura wykształcenia w Polsce

 Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku około 12 % ludności posiada wykształcenie wyższe, 10 % średnie ogólnokształcące, 24 % średnie zawodowe, 30 % zasadnicze zawodowe, i około 28 % podstawowe. W ostatnich latach jednak gwałtownie rośnie liczba ludności legitymująca się wykształceniem wyższym, oraz maleje liczba osób posiadająca wykształcenie podstawowe. Kobiety są w Polsce lepiej wykształcone, niż mężczyźni. O wiele lepiej wykształceni są mieszkańcy miast. Prawie połowa mieszkańców miast posiada wykształcenie średnie, bądź wyższe, natomiast na wsi jedynie jedna piąta.

 

Komentarze